Dedeniz veya nineniz Bulgar vatandaşıysa ya da Bulgar kökenliyse, torun olarak Bulgar vatandaşlığına başvurabilirsiniz. Köken yoluyla başvuruda Bulgarca şartı ve Bulgaristan’da ikamet şartı yoktur. Önemli olan, soy bağını belgelerle göstermektir. Başvuru Adalet Bakanlığı’na yapılır; süreç 1,5-3 yıl sürer.
Pek çok ailede dede ve nine Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç etmiştir. Torunlar bugün “Bu hak bana da geçer mi?” diye soruyor. Bu yazıda dede veya nine üzerinden vatandaşlığın nasıl işlediğini, hangi belgelerin gerektiğini ve ilk adımın ne olduğunu anlatıyoruz.
Dededen Bulgaristan vatandaşlığı alınabilir mi?
Evet, mümkündür. Ancak dede veya nine üzerinden hak, doğrudan ve otomatik değildir. Bulgar kanından geldiğinizi belgelemeniz gerekir. Bu iş için “Bulgar kökeni belgesi” kullanılır.
Genelde iki durum görülür:
- Ara kuşak vatandaştı: Anneniz veya babanız Bulgar vatandaşıysa, siz zaten onlar üzerinden hak sahibisiniz. Bu durumda babamdan ya da annemden vatandaşlık yolunu izlersiniz.
- Ara kuşak vatandaş değildi: Anne veya baba Bulgar vatandaşı olarak kaydedilmemişse, dede/nine kaydından başlayarak soy zinciri kurulur.
Bulgar kökeni belgesi nedir?
Bulgar kökeni belgesi, Bulgar kökenli olduğunuzu gösteren resmi bir belgedir. 2025’ten beri Dışişleri Bakanlığına bağlı Yurtdışı Bulgarlar Yürütme Ajansı (ИАБЧ) düzenler. Başvuru Sofya’da şahsen, posta ile veya e-devlet portalından yapılabilir. Karar süresi 14 gündür.
Belgenin nasıl alındığını ayrıntılı biçimde Bulgar kökeni belgesi nedir, nasıl alınır yazımızda bulabilirsiniz.
Bu belge, vatandaşlığın kendisi değildir. Vatandaşlık başvurusunun ekidir. Vatandaşlık kararı ayrıca Adalet Bakanlığı tarafından verilir.
Soy zincirini kurmak
Dededen torununa kadar her halkanın belgelenmesi gerekir. Örnek zincir:
| Halka | Gösterilecek belge |
|---|---|
| Dede veya nine | Bulgaristan kaydı, doğum ya da vatandaşlık bilgisi |
| Anne veya baba | Nüfus kayıt örneği (dede/nineyle bağı gösterir) |
| Siz | Nüfus kayıt örneğiniz (anne/babayla bağı gösterir) |
Her halkada isim, soyadı ve doğum tarihi aynı olmalıdır. Türkiye’de isimler sonradan değiştirilmişse bu fark, kayıtlar arasında kopukluk gibi görünür.
İsim farkı varsa ne yapılır?
Göç sırasında pek çok kişinin adı ve soyadı Türkçeleştirildi. Bulgar kaydında “Ahmed”, Türkiye kaydında “Ahmet” yazabilir. Bu farkı resmen açıklamak için isim denklik belgesi alınır. Belge, iki farklı yazılışın aynı kişiye ait olduğunu gösterir. Eksik veya hatalı denklik belgesi dosyayı geciktirir.
Gerekli belgeler
- Sizin, anne veya babanızın ve dedenizin nüfus kayıt örnekleri.
- Soy bağını gösteren doğum ve evlilik kayıtları.
- İsim farkı varsa isim denklik belgesi.
- Belgelerin apostili ve resmi Bulgarca tercümesi. Hazırlık için nüfus kayıt örneği ve apostil rehberi yazımıza bakın.
- Bulgar kökeni belgesi.
- Başvuru formu ve kimlik fotokopisi.
Her dosya farklıdır. Dedenin Bulgaristan’da kayıtlı olup olmadığı, ara kuşağın durumu ve belgelerin elde olup olmadığı listeyi değiştirir.
Adım adım süreç
- Soy bağını araştırın: Dedenizin adı, doğum yeri ve göç tarihini toplayın.
- Kayıtları sorgulayın: Bulgaristan’daki kaydı arayın.
- Belgeleri toplayın: Türkiye’deki nüfus kayıt örnekleri.
- Denklik belgesi alın: Gerekliyse isim farkını giderin.
- Apostil ve tercüme: Tüm belgeleri resmi tercümeyle hazırlayın.
- Köken belgesi alın: Ajansa başvurun.
- Vatandaşlık dosyasını teslim edin: Adalet Bakanlığı veya konsolosluk aracılığıyla.
- Takip edin: Toplam süre 1,5-3 yıldır; dosya durumu sorgulanabilir.
Dede vefat ettiyse veya kayıt bulunamıyorsa
Dedenin vefatı hakkı engellemez. Kayıt bulunamıyorsa arşiv araştırması yapılır. Eski kayıtlarda köy veya şehir adı değişmiş olabilir. Bu nedenle doğum yeri adını eski ve yeni yazılışlarıyla birlikte bilmek yardımcı olur. Kimin hangi yoldan başvurabileceğini kimler Bulgaristan vatandaşlığı alabilir yazımızda genel olarak anlattık.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Yatırım yoluyla vatandaşlık 2022’de kaldırıldı. Böyle bir teklif sunan kişilere güvenmeyin.
- Köken yolunda Bulgarca şartı yoktur. Dil sınavı diye ücret isteyenlere dikkat edin.
- Belgelerin tamamı güncel, apostilli ve tercümeli olmalıdır.
Dede mi, anne baba mı: hangi yol daha kolay?
Genel olarak yol ne kadar kısaysa dosya o kadar sadedir. Anne veya baba Bulgar vatandaşıysa, dedeye kadar gitmenize gerek kalmaz. Yine de bazı ailelerde ara kuşağın kaydı kayıptır. Bu durumda dede kaydı tek sağlam halka olur ve dosya ondan kurulur.
Torunlar için dosyayı güçlendiren üç şey vardır:
- Dedenin Bulgar kaydını gösteren herhangi bir belge. Eski kimlik, askerlik kaydı veya göç belgesi de ipucu olabilir.
- Aile içi bağı gösteren tüm nüfus kayıtları.
- İsimlerin hangi yazılışla hangi belgede geçtiğini gösteren kısa bir liste.
Ailede hazırlamanız gereken bilgiler
Danışmanla görüşmeden önce şu soruların cevabını aile büyüklerinden toplayın:
- Dedenin ve ninenin tam adı, doğum yeri ve yaklaşık doğum yılı neydi?
- Hangi yıl ve nereden Türkiye’ye göç ettiler?
- Türkiye’de soyadı veya adı değiştirildi mi?
- Elde Bulgar kimlik, pasaport, askerlik veya mülk belgesi var mı?
- Anne veya baba daha önce Bulgar vatandaşlığı için bir işlem yaptı mı?
Bu cevaplar, Bulgaristan’daki kayıt araştırmasını çok kısaltır.
Başvurudan sonra
Dosya teslim edildikten sonra kayıtlar incelenir, eksik belge varsa istenir. Karar çıkınca vatandaşlık kaydınız yapılır. Bulgaristan vatandaşı olunca AB vatandaşlığı da kazanırsınız. Haklarınızı ve Bulgaristan çifte vatandaşlık avantajlarını ayrı yazımızda anlattık.
Başvuruda en çok yapılan hatalar
- Yalnızca dedenin adıyla değil, anne ve babanın adıyla da kayıt aramak gerekir.
- Eski ve yeni isim yazılışlarını belgeye eklemeyi unutmak, dosyanın beklemesine yol açar.
- Apostilsiz veya tercümesiz belge teslim etmek.
- Başka bir dosyanın bilgilerini kendi dosyanıza uyarlamak. Her aile farklıdır.
Sık sorulan sorular
Dedem Bulgaristan'da doğduysa torun olarak başvurabilir miyim?
Evet, soy bağınızı belgeleyebiliyorsanız başvurabilirsiniz. Dosyanın gücü, ara kuşağın durumuna ve belgelerin tutarlılığına bağlıdır.
Bulgarca bilmem gerekir mi?
Hayır. Bulgar kökeni yoluyla yapılan başvuruda Bulgarca şartı yoktur. Bulgaristan’da yaşama şartı da aranmaz.
Başvuru ne kadar sürer?
Vatandaşlık başvurusunun toplam süresi uygulamada 1,5-3 yıldır. Bulgar kökeni belgesi için karar süresi 14 gündür.
Anne veya babam hayatta değilse hakkım yok mu?
Hakkınız yine devam edebilir. Kayıtlar belgelenebiliyorsa anne ve babanın vefatı engel olmaz.
Dede ve nineden hangisi üzerinden başvurmalıyım?
Kaydı daha net ve belgeleri daha tutarlı olan taraf seçilir. Danışmanımız iki tarafın kayıtlarına bakarak en güçlü dosyayı önerir.
Hakkınızı birlikte araştıralım
Dedenizin kaydı ve elinizdeki belgeler için ücretsiz evrak incelemesi yapıyoruz. Soru sormak için online randevu alabilirsiniz. Süreci baştan sona görmek için vatandaşlık işlemleri hizmet sayfamıza bakın.
